Een soort die al lang op de verlanglijst staat is de watervlo. Ik heb vroeger wel al pogingen ondernomen, maar de dieren zijn klein en beweeglijk. Nu ik de extreme macrofotografie wat onder de knie krijg, leek het tijd voor een nieuwe poging. Toen ik een excursie leidde in het Wetshoekreservaat en een wolk watervlootjes zag zwemmen in een poel heb ik er meteen meegenomen en de dag nadien mochten ze op de foto. Dit is het resultaat.

Watervlooien zijn spectaculair speciale beestjes. Om te beginnen zijn het bijna uitsluitend dames, die onbevrucht eieren leggen waar uiteraard terug dochters uitkomen. Door het omslachtige gebalts en gepaar over te slaan kunnen ze zich zo snel voortplanten dat ze algenbloei kunnen tegenhouden. Tenminste, als er niet teveen voedingsstoffen in het water zitten. Op het einde van het seizoen, als de winter eraan komt, worden er toch mannetjes geboren. Er wordt gepaard en de eitjes die dan worden gelegd worden duur-eieren genoemd. Die term mag je letterlijk nemen: de eieren kunnen meer dan 100 jaar overleven in de bodem! De eitjes kan je bij volwassen wijfjes zien zitten onder het doorzichtige schild.

Verder zal het je wellicht verrassen, maar watervlooien zijn kreeftjes. Veel eten is er niet aan natuurlijk. Er zijn heel wat inheemse soorten, waaronder een grappig ronde soort. Deze balanceert zelfs een algje op zijn hoofd, speciaal voor de foto!

Verder kwam ik nog een aantal grappige soorten tegen, die wil ik je niet onthouden. Van boven naar onder een watermijt, een eenoogkreeftje en de voortplantingsorgaantjes van een kranswier.

Tijdens een cursus vorig jaar in de herfst toonde zich een deelnemer erg geïnteresseerd in extreme macro. Geen foto's van muggen, maar kopjes van muggen, dat soort dingen. Ik beweerde dat het me een weekje zou kosten om topresultaten te halen. Ik moest gewoon eens een paar dagen na elkaar daarmee kunnen bezig zijn, en deze week was het dan zo ver. De verbouwing achter de rug, de feestdagen gepasseerd, en een paar dagen recuperatieverlof van 2010 waren voldoende om er eens in te vliegen. 

Het eerste slachtoffer was een Veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje, een probleemexoot die de inheemse lieveheersbeestjes opeet. De ideale kandidaat. Niet te klein, kleurrijk en vooral, hij mocht (moest) dood. De camera mag niet bewegen, maar het dier in kwestie ook niet. Ik wou met name een techniek toepassen die focus-stacking heet. Ik leg zo meteen uit wat dit is.

Maar, dit had ik al eerder gedaan, en ik vond het niet voldoende. Ik wou alles scherp. Wat je dan moet doen is enkele beelden maken, maar telkens op een andere plaats scherpgesteld. Al die beelden voeg je dan samen met een speciaal daarvoor ontwikkeld programaatje en dan heb je direct een heel ander resultaat.

Veeel indrukwekkender. In dit geval waren 17 beelden nodig om de kop helemaal scherp te krijgen, alsook een flinke reiniging van de sensor. Voor dit beeld heb ik het gratis CombineZM geprobeerd. Dat werkt erg goed op voorwaarde dat er niet teveel poten en antennes alle kanten uitsteken.

Ik was erg blij met het resultaat en postte het op Facebook. Nicoliene, de vrouw van collega Lars, vond het geen slechte foto, maar vroeg me een gele weidemier te fotograferen, haar lievelingsdier (op poes Lynx na). Nu, een gele weidemier is maar een fractie van een lieveheersbeestje, heeft veel poten en lange antennes, dus dat zou nog niet simpel worden. Bovendien moet dit onderwerp leven, want een dode mier, dat is echt niet mooi. Ik heb dus nog eerst een tweetal dagen geoefend op pissebedden, eitjes van sleedoornpages en andere makkelijke onderwerpen tot ik het eindelijk durfde.

Het resultaat mag er zijn, ik heb er wel het betalende maar betere Zerene Stacker voor nodig gehad, een zelf gebouwd focusverschuifplatformpje en 65 (!) beelden. En omdat de mier nog leefde moest ik dat in een hels tempo afwerken. Maar het was het waard, en nu weet ik ook meteen waarom Nicoliene zo gek van die beestjes is!

Maar het fotograferen is geen sinecure. Hier en daar eens een woelmuis of een slapende vleermuis fotograferen lukt elke natuurfotograaf wel. Anders wordt het als je àlle woelmuizen in beeld wil brengen, of alle vleermuizen. De uitdaging (en eindelijk is het woord eens echt op zijn plaats) wordt alleen maar groter als je ook gedragsfoto's wil maken: uitvliegende Rosse vleermuizen, jagende watervleermuizen, gravende blindmuizen, ... Wat begonnen is als het fotograferen van een Aardmuis in een klein studiootje met Hugo Willocx in 1984, groeide uit tot een obsessie om alle inheemse soorten in beeld te brengen. Dat lukte uiteindelijk 15 - 20 jaar later, maar tegelijkertijd groeide frustratie. Niet in het minst omdat ik intussen professioneel natuurfotograaf was geworden. Iedereen was laaiend over mijn beelden, niemand wou ze kopen, op een uitzonderlijk project af en toe na. Zelfs de Europese Unie had geen fotobudget voor de illustraties van haar rode lijst van Europese zoogdieren. Op den duur werd ik de huisfotograaf van alle lokale zoogdierwerkgroepen, maar stond daar slechts zelden iets tegenover, tenzij steeds dezelfde soorten, vos, egel en een vliegende vleermuis (maakt niet uit welke soort, als ie maar vliegt).

Als de passie helemaal weg is, moet je scheiden. Ergernissen zijn geneigd zichzelf op te blazen tot ze onoverkomelijke muren worden. Je moet samen lol maken, en dingen die niet belangrijk genoeg zijn om je te ergeren gewoon vergeten.

We zijn weer samen, de zoogdieren en ik. Zo gaat dat met oude liefdes. Als niemand de beelden wil, maak ik ze voor mezelf en voor ieder die ervan wil genieten op Vilda. En om mezelf wat te stimuleren (ik ben van nature een luie lamzak!) heb ik voor mezelf een weddenschap afgesloten. Sinds juli ben ik er terug aan begonnen, het resultaat zie je hieronder. Voor het einde van 2011 wil ik 100 verschillende soorten Europese zoogdieren hebben gefotografeerd. En niet gewoon op de foto, neen, op een foto waar de passie uit blijkt. Noem het de nieuwe wittebroodsweken. Ik kijk er naar uit om ze weer eens allemaal te zien te krijgen, de schatjes.

Jaren later wou ik de draad oppikken, maar mijn eisen naar beeldkwaliteit waren intussen zo hoog dat het schier onbetaalbaar werd. Maar goed, een kleine midlife-crisis kan helpen, geen Harley voor mij, maar wel een Seacam. Om te beginnen een eenvoudig duikpak, een bril en snorkel gekocht en aan het werk. Na wat initiële testen in wat poelen in de buurt bleek dat het onderwater fotograferen aan alle verwachtingen voldeed. Het is onder die waterspiegel prachtig, ander licht, feeërieker ook, zeer stil, je hoort enkel je adem. Het is er ook troebel, wolken van stof blijven dagen hangen, het is er donker, je kan er niet ademen... De bluts met de buil.

Dat neemt niet weg de de techniek in sé hetzelfde is, scherptediepte en sluitertijd doen er hetzelfde, compositie blijft belangrijk. Door het troebele water moet je erg dichtbij komen en liefst met een groothoeklens. Adem je in, dan ga je naar boven, adem je uit, dan ga je naar beneden. Ademtechniek is dus cruciaal, maar de reflexen waren er gelukkig nog na twee decennia. Niks opwoelen, op tijd stoppen ook (als je net voor je iets ziet terwijl je aan het zwemmen bent, ben je er voorbij en mag je het vergeten)... Allemaal dingen die ik me nog eigen moet maken. Gelukkig zijn er de eerste resultaten, na een paar weken oefenen moet ik toegeven dat ik niet geheel ontevreden ben. Zeker omdat ik enkel een snorkel heb en geen perslucht. Wordt ongetwijfeld vervolgd, want dit smaakt naar meer!

De eerste keer met het onderwaterhuis (Seacam voor D700), nog even zoeken waar alle knopjes zitten